Teksten schrijven voor cliënten

Tijdens mijn stage bij diëtistenpraktijk Previtas viel mij op hoe weinig tijd diëtisten naast de dagelijkse workload hebben om voorlichtingsmaterialen en sociale media bij te houden. Leuk voor mij, want ik houd van schrijven. Teksten schrijven voor cliënten kost veel tijd en je wilt natuurlijk dat de informatie die je aan cliënten geeft goed op hen is afgestemd. Daardoor begrijpt je cliënt alles beter en het helpt bij het behalen van doelen. Teksten schrijven voor cliënten: hoe doe je dat als zorgverlener zonder er teveel tijd aan kwijt te zijn? Lees onderstaande tips waarmee je je teksten nog beter op jouw doelgroep kunt afstemmen. Dat brengt mij meteen op het allerbelangrijkste:

Teksten schrijven, doe je voor je cliënt. Dus: houd je doelgroep voor ogen

Je schrijft teksten niet voor jezelf, maar voor je cliënten. I know, open deur, maar toch vergeten we dat vaak. Als specialist houd je je bezig met een bepaald vakgebied. (On)gemerkt gebruik je vaktaal en ben je gewend om anders te redeneren dan jouw cliënt. Dit uit zich in de teksten die je schrijft en kan ervoor zorgen dat je cliënt afhaakt voordat hij de eerste alinea uit heeft. Zonde van iedereens tijd. Bedenk dus voor wie je de tekst eigenlijk schrijft: haal je die cliënt uit je spreekkamer voor de geest terwijl je aan het schrijven bent. 

Hoe schrijf je teksten die je aan elke cliënt met aandoening X geeft?

Voor algemene informatie over aandoeningen die je aan cliënten geeft (bijvoorbeeld over diabetes of hypercholesterolemie), kun je het beste taalniveau B1 gebruiken. Dit is eenvoudig Nederlands dat bijna iedereen begrijpt, ook mensen die geen (hoge) opleiding hebben gehad. Gebruik hiervoor makkelijke woorden en korte, eenvoudige en actieve zinnen.  Op Zoekeenvoudigewoorden.nl check je eenvoudig of een woord aan het B1-niveau voldoet.

Tip: weet je niet goed hoeveel je cliënt begrijpt? Laat hem of haar dan eens een voedingsdagboek op papier bijhouden. Als dit niet goed leesbaar is of er veel fouten in staan, heeft die persoon wellicht moeite met lezen en schrijven en weet je dat jouw informatie vooral visueel moet zijn. 

Teksten schrijven voor individuele cliënten

Als je teksten voor specifieke cliënten schrijft (zoals bijvoorbeeld persoonlijke voedingsadviezen), kun je natuurlijk wat meer rekening houden met bepaalde kenmerken van die cliënt en daar je tekst op aanpassen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Opleidingsniveau: heeft iemand een lage opleiding? Ook dan gebruik je taalniveau B1. Heeft iemand een hoge opleiding? Dan hoeft een beetje jargon geen probleem te zijn (in de praktijk zou ik hier toch voorzichtig mee zijn, mensen zonder kennis van jouw vakgebied lezen vaak ook graag ongecompliceerde teksten).
  • Leeftijd: bepaal of je “u” of “jij” gebruikt en wees consequent hierin. Kies bij jongeren bijvoorbeeld voor “je” en “jij”. Je hoeft niet de taal van jonge mensen over te nemen; blijf gewoon bij jezelf, wees netjes en geef correcte, betrouwbare informatie. Verwijs ook naar je sociale media (geldt voor alle leeftijden!), en zet de icoontjes en profielnamen erbij. 
  • Etniciteit: heb je veel allochtone cliënten? Overweeg dan om vertalingen te laten maken van informatie die je vaak uitdeelt. Let ook hier op het opleidingsniveau en gebruik waar nodig meer afbeeldingen dan tekst.

Naamwoordstijl? Liever niet

Werkwoorden omvormen tot zelfstandige naamwoorden, oftewel: de naamwoordstijl. In veel teksten zie je deze saaie, afstandelijke stijl terugkomen (let er maar eens op). Bijvoorbeeld:

“Verzadigd vet uit de voeding kan leiden tot een verhoging van het cholesterolgehalte in het bloed en vergroot daarmee de kans op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten.”

Je merkt direct dat de vetgedrukte nominalisaties de tekst zakelijker en abstracter maken. Het leest gewoon niet lekker. En jouw cliënt begrijpt een tekst er zeker niet beter door. Liever niet doen dus. Beter is:

“Verzadigd vet uit de voeding kan het cholesterolgehalte in het bloed verhogen en daarmee de kans op hart- en vaatziekten vergroten.”

Zo. Duidelijk. 

Wissel tekst af met afbeeldingen

Een lange lap tekst nodigt niet uit tot lezen. Bovendien scannen mensen vooral koppen en tussenkoppen om te kijken of er iets interessants voor hun bij zit. Wissel tekst daarom af met afbeeldingen, tabellen (bijvoorbeeld met bepaalde bloedwaarden), foto’s van producten of infographics om bepaalde processen uit te leggen. Voordelen:

  • De tekst wordt ineens een stuk aantrekkelijker om te lezen, 
  • Je houdt de aandacht van de lezer beter vast,
  • En mensen die visueel zijn ingesteld (is niet bijna iedereen dat 🧐?), begrijpen de informatie een stuk beter. 

Mission accomplished.

En nog een kort rijtje tips die je meteen kunt toepassen

  • Gebruik tussenkopjes met een titel die de lading dekt:
    • Niet doen: “Inleiding”. Of deze: “Algemene informatie” 😖. Geen flauw idee wat voor informatie ik hierna kan verwachten (ja, algemene dus…). 
    • Wel doen: “Wat is diabetes?” (of elk ander onderwerp). Of: “Welke producten kan ik eten?” (en zet er dan ook plaatjes bij).
  • Druk letters of woorden die moeten opvallen vet (en eventueel onderstreept):
    • Zoals: Onverzadigd vet = Oké, Verzadigd vet = Verkeerd. Dat valt op en wordt beter onthouden.
  • Behandel één onderwerp per alinea.
  • Wissel lange met korte zinnen af.
  • Maak kortere zinnen van lange zinnen.

Samengevat: waar kun je als zorgverlener op letten als je teksten voor cliënten schrijft?

  • Houd voor algemene informatie taalniveau B1 aan: gebruik eenvoudig Nederlands met makkelijke woorden en korte, eenvoudige en actieve zinnen. 
  • Houd rekening met onder andere opleidingsniveau, leeftijd en etniciteit.
  • Maak geen zelfstandige naamwoorden van werkwoorden, dit zet je cliënt niet tot actie aan.
  • Wissel tekst af met afbeeldingen, tabellen, foto’s van producten, rijtjes met bullets of infographics.
  • Gebruik tussenkopjes met titels die aangeven waar de tekst over gaat.
  • Gebruik vetgedrukte woorden om iets te benadrukken.
  • Wissel lange met korte zinnen af en maak te lange zinnen korter.

Ik hoop dat je iets hebt aan deze tips! 

Teksten schrijven voor cliënten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *